โครงการการอบรมเชิงปฏิบัติการ
เรื่อง “ดีเอ็นเอและดีเอ็นเอโคลนนิ่ง พันธุวิศวกรรมและเทคนิคที่เกี่ยวข้อง รุ่นที่ 10”
สถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล เป็นสถาบันวิจัยด้านชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มีเป้าหมายในการ สร้างสรรค์ผลงานวิจัย ถ่ายทอดความรู้ และมีบทบาทในการผลิตบุคลากรทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อ เป็นการส่งเสริมให้นักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายที่สนใจในการฝึกภาคปฏิบัติการ ได้มีโอกาสเพิ่มทักษะ ประกอบกับความรู้ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมากยิ่งขึ้น รวมทั้งเป็นการสร้างเสริมประสบการณ์ในการ ปฏิบัติงานทางด้านชีววิทยาศาสตร์โมเลกุลในห้องปฏิบัติการวิจัย สถาบันฯ จึงได้จัดการอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “ดีเอ็น เอและดีเอ็นเอโคลนนิ่ง พันธุวิศวกรรมและเทคนิคที่เกี่ยวข้อง รุ่นที่ 10” สำหรับนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ซึ่งประกอบด้วย ภาคบรรยายและภาคปฏิบัติการในหัวข้อที่ บุคลากรของสถาบันมีความเชี่ยวชาญ
ความรู้ที่จะได้รับ
- เพื่อให้ผู้เข้าร่วมโครงการมีความรู้เบื้องต้น ในทักษะการฝึกภาคปฏิบัติการด้านชีววิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน ระดับที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาในโรงเรียน
- เพื่อสร้างเสริมประสบการณ์ในการปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการวิจัยแก่ผู้เข้าร่วมโครงการ
- ผู้เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้ความเข้าใจในทางทฤษฎีเรื่อง DNA ด้านชีววิทยาศาสตร์โมเลกุลและพันธุวิศวกรรมรวมถึงการนำไปประยุกต์ใช้ในงานวิจัยด้านต่าง ๆ
- ผู้เข้าร่วมโครงการได้เรียนรู้การปฏิบัติตนทางด้านความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการวิจัยและได้รับ ประสบการณ์ในการปฏิบัติงานด้านชีววิทยาศาสตร์โมเลกุลและพันธุวิศวกรรมในห้องปฏิบัติการวิจัยร่วมกับ นักวิทยาศาสตร์มืออาชีพ
แนวทางการจัดอบรม
- ภาคบรรยายและภาคปฏิบัติการ รุ่นที่ 10 ระหว่างวันที่ 20–21 มีนาคม 2570 ดำเนินการสอน ณ ห้องบรรยายและห้องปฏิบัติการ C405 และ C410 อาคารสถาบันชีววิทยาศาสตร์โมเลกุล มหาวิทยาลัยมหิดล
- ด้านวิชาการภาคการบรรยาย และภาคปฏิบัติการ (ใช้ภาษาไทยในการสื่อสาร) บรรยายโดยวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ ณ ห้อง C405 และฝึกภาคปฏิบัติการ ณ ห้อง C410 ภายในห้องปฏิบัติ โดยผู้เข้าร่วมกิจกรรมในภาคปฏิบัติการให้ยึดหลักเกณฑ์ด้านความปลอดภัยทางชีวภาพและความปลอดภัยทางเคมี ดังนี้ ทุกคนต้องใส่ชุด PPE ประกอบด้วย เสื้อกาวน์ หน้ากากอนามัย แว่นตา ฉากกั้นหน้า (Face shield) ถุงมือ รองเท้าหุ้มส้น และปฏิบัติตามเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยเคมีตามหลัก ESPReL (มาตรฐานตามที่สภาวิจัยแห่งชาติกำหนด)
การลงทะเบียน
ค่าลงทะเบียนภาคบรรยายและภาคปฏิบัติการ ท่านละ 9,600.00 บาท นักเรียนร่วมกิจกรรมทั้งภาคบรรยาย และภาคปฏิบัติการจะได้รับไฟล์เอกสารประกอบการอบรมพร้อมทั้งได้รับใบประกาศนียบัตรนักเรียนจะได้รับประทานอาหารกลางวัน 2 มื้อ อาหารว่าง 4 มื้อ
การลงทะเบียนวิธีการจ่ายเงินค่าลงทะเบียน โอนเงินเข้าบัญชี “มหาวิทยาลัยมหิดล”เลขที่บัญชี 016-2-10322- 3 บัญชีออมทรัพย์ ธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาศิริราช โดยส่งสำเนาเอกสารการโอนเงิน หรือ scan เอกสารการโอนเงิน มายัง นายวทัญญู เทศะศิริ โทร. 02 441 9003-7 ต่อ 1303 หรือ อีเมล : watunyou.the@mahidol.ac.th “การลงทะเบียนจะเสร็จสมบูรณ์ต่อเมื่อได้โอนเงินค่าลงทะเบียน และส่ง เอกสาร pay-in-slip”
ภาคบรรยาย
- โครงสร้างและหน้าที่ของ DNA โดย ดร.ชลธิชา ใสสว่าง Ph.D (Molecular Genetics and Genetic engineering) นักเรียนเรียนรู้เกี่ยวกับโครงสร้างทางเคมีของ DNA (DNA structure) และความเชื่อหลักของอณูชีววิทยา (Central dogma of Molecular Biology) ได้แก่ การจำลองตัวเองของดีเอ็นเอ (DNA replication) และการ ถอดรหัสพันธุกรรม (translation)
- เทคนิคทางพันธุวิศวกรรมเบื้องต้น โดย ดร.มยุรี รอดรัตน์ Ph.D. (Physiology), Mahidol University นักเรียนเรียนรู้เกี่ยวกับเทคนิคการตัดต่อยีนเบื้องต้น อันได้แก่ การเตรียม DNA ที่สนใจ, เอนไซม์ตัดจำเพาะ ในการโคลนยีน (Restriction enzyme), การเลือกใช้ตัวพาหะ (Vector), และการนำ vector เข้าสู่เซลล์เจ้าบ้าน (host cell) รวมถึงหลักการของการเพิ่มจำนวน DNA ในหลอดทดลอง ด้วยเทคนิค polymerase chain reaction (PCR)
- หลักปฏิบัติความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ โดย นางสาวนราพร ศิรินนท์ธนเวช นักเรียนจะได้เรียนรู้หลักปฏิบัติในห้องปฏิบัติการอย่างปลอดภัย จำแนกความเป็นอันตรายและความเสี่ยง และการควบคุมปัจจัยเสี่ยงในด้านต่าง ๆ เช่น การอ่านฉลากสารเคมี การอ่าน Safety Data Sheets (SDS) การใช้ อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPE) และการตอบโต้เหตุฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้นได้ในห้องปฏิบัติการเพื่อให้การ ทำงานมีประสิทธิภาพและปลอดภัยต่อผู้ทำการทดลอง
ภาคปฏิบัติการ
- การเตรียมความพร้อมด้านความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการทางเคมี การเข้าปฏิบัติงานจริงในห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ นักเรียนจะได้รับความรู้เกี่ยวกับการปฏิบัติตนอย่างไรให้มีความปลอดภัยในการทำงานที่เกี่ยวข้องความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับฉลากที่ติดข้างขวดสารเคมีเป็นความรู้พื้นฐานที่นักเรียนจะนำไปใช้ในอนาคต สัญลักษณ์ฉลากที่ปรากฏแต่ละรูปแบบบ่งชี้ถึงข้อควรระวังที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ นักเรียนยังได้ฝึกอ่านเอกสารข้อมูลความปลอดภัย (Safety Data Sheet หรือ SDS) ของสารเคมีที่นำมาเป็นตัวอย่างมีความเข้าใจในวิธีการอ่าน SDS และรู้ถึงข้อควรระวังในการใช้สารเคมีหากผู้ปฏิบัติงานทำสารเคมีหกหรือสัมผัสนักเรียนจะเข้าใจในวิธีการแก้ไขหรือข้อควรปฏิบัติตนเพื่อลดอันตรายที่เกิดจากใช้สารเคมีนั้น ๆ ได้และนักเรียนจะได้เรียนรู้วิธีฝึกการสวมใส่ PPE ที่ถูกต้องซึ่งมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งเข้าใจในการปฏิบัติตามเกณฑ์มาตรฐานความปลอดภัยเคมีตามหลัก ESPReL ของห้องปฏิบัติการวิจัย
- ฝึกภาคปฏิบัติการ DNA cloning นักเรียนจะได้เรียนรู้ขั้นตอนของ DNA cloning โดยเริ่มตั้งแต่การเพิ่มจำนวน DNA ด้วยเทคนิค polymerase chain reaction (PCR), วิเคราะห์ผลิตภัณฑ์ที่ได้จาก PCR ด้วยเทคนิค gel electrophoresis, การทำบริสุทธิ์ผลิตภัณฑ์ที่ได้จาก PCR และการใช้เอนไซม์ตัดจำเพาะเพื่อนำ gene ที่สนใจมาเชื่อมต่อกับพาหะ (Vector) ด้วย DNA ligation เมื่อได้ Vector ที่มี gene ที่สนใจแล้วนักเรียนจะได้เรียนรู้การนำ vector ดังกล่าวเข้าสู่เซลล์เจ้าบ้านที่เป็นแบคทีเรีย (bacterial host cell) ซึ่งจะได้เรียนรู้วิธีการทำให้ host cell มีความพร้อมในการรับ vector ด้วย (Competent cell preparation) นักเรียนจะได้ฝึกทักษะการวิเคราะห์ผลแปลผลและสรุปผลผ่านการทดลองนี้ DNA cloning เป็นอีกหนึ่งเทคนิคพื้นฐานที่สำคัญที่ใช้ในการศึกษาทางชีววิทยาศาสตร์ (Biological sciences)